(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

Mahabharata - Drona Parva


॥ श्रीः ॥
7.74. अध्यायः 074
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
अर्जुनप्रतिज्ञाश्रवणचकितस्य जयद्रथस्य द्रोणतुर्योधनाश्यासनम्॥ 1 ॥


Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

सञ्जय उवाच। 7-74-0x(4452)(47487)
श्रुत्वा तु तं महाशब्दं पाण्डूनां पुत्रगृद्धिनाम्।
चारैः प्रवेदितस्त्रस्तः समुत्थाय जयद्रथः॥ 7-74-1(47488)
शोकसम्मूढहृदयो दुःखेनाभ्याहतो भृशम्।
मज्जमान इवागाधे विपुले शोकसागरे।
जगाम समितिं राज्ञां सैन्धवो विमृशन्बहु॥ 7-74-2(47489)
स तेषां नरदेवानां सकाशे पर्यदेवयत्।
अभिमन्युपितुर्भीतः सव्रीडो वाक्यमब्रवीत्॥ 7-74-3(47490)
योऽसौ पाण्डोः किल क्षेत्रे जातः शक्रेण कामिना।
स निनीषति दुर्बुद्धिर्मां किलैकं यमक्षयम्॥ 7-74-4(47491)
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि स्वगृहं जीवितेप्सया। 7-74-5(47492)
अथवास्त्रप्रतिबलास्त्रात मां क्षत्रियर्षभाः।
पार्थेन प्रार्थितं वीरास्ते सन्दत्त ममाभयम्॥ 7-74-6(47493)
द्रोणदुर्योधनकृपाः कर्णमद्रेशबाह्लिकाः।
दुःशासनादयः शक्तास्त्रातुमप्यन्तकार्दितम्॥ 7-74-7(47494)
किमङ्ग पुनरेकेन फल्गुनेन जिघांसता।
न त्रास्यन्ति भवन्तो मां समस्ताः पतयः क्षितेः॥ 7-74-8(47495)
प्रतिज्ञां पाण्डवेयानां श्रुत्वा मम महद्भयम्।
सीदन्ति मम गात्राणि मुमूर्षोरिव पार्थिवाः॥ 7-74-9(47496)
वधो नूनं प्रतिज्ञातो मम गाण्डीवधन्वना।
तथाहि हृष्टाः क्रोशन्ति शोककालेऽपि पाण्डवाः॥ 7-74-10(47497)
तन्न देवा न गन्धर्वा नासुरोरगराक्षसाः।
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुं कुत एव नराधिपाः॥ 7-74-11(47498)
तस्मान्मामनुजानीत भद्रं वोऽस्तु नरर्षभाः।
अदर्शनं गमिष्यामि न मां द्रक्ष्यन्ति पाण्डवाः॥ 7-74-12(47499)
सञ्जय उवाच। 7-74-13x(4453)
एवं विलपमानं तं भयाद्व्याकुलचेतसम्।
आत्मकार्यगरीयस्त्वाद्राजा दुर्योधनोऽब्रवीत्॥ 7-74-13(47500)
न भेतव्यं नरव्याघ्र को हि त्वां पुरुषर्षभ।
मध्ये क्षत्रियवीराणां तिष्ठन्तं प्रार्थयेद्युधि॥ 7-74-14(47501)
`एतेषां नरदेवानां मत्तमातङ्गगामिनाम्।
सङ्घातमुपयातानामपि विभ्येत्पुरन्दरः'॥ 7-74-15(47502)
अहं वैकर्तनः कर्णश्चित्रसेनो विविंशतिः।
भूरिश्रवाः शलः शल्यो वृषसेनो दुरासदः॥ 7-74-16(47503)
पुरुमित्रो जयो भोजः काम्भोजश्च सुदक्षिणः।
सत्यव्रतो महाबाहुर्विकर्णो दुर्मुखश्च ह॥ 7-74-17(47504)
दुःशासनः सुबाहुश्च कालिङ्गश्चाप्युदायुधः।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ द्रोणो द्रौणिश्च सौबलः॥ 7-74-18(47505)
`मायावी बलवाञ्छूरो राक्षसश्चाप्यलम्बुसः'।
एते चान्ये च बहवो नानाजनपदेश्वराः।
ससैन्यास्त्वाभिगोप्स्यन्ति व्येतु ते मानसो ज्वरः॥ 7-74-19(47506)
त्वं चापि रथिनां श्रेष्ठः स्वयं शूरोऽमितद्युते।
स कथं पाण्डवेयेभ्यो भयं पश्यसि वैन्धव॥ 7-74-20(47507)
अक्षौहिण्यो महावीर्य मदीयास्तव रक्षणे।
यत्ता योत्स्यन्ति माभैस्त्वं सैन्धव व्येतु ते भयम्॥ 7-74-21(47508)
सञ्जय उवाच। 7-74-22x(4454)
एवमाश्वासितो राजन्पुत्रेण तव सैन्धवः।
दुर्योधनेन सहितो द्रोणं रात्रावुपागमत्॥ 7-74-22(47509)
उपसङ्गृह्य चरणौ द्रोणाय स विशाम्पतिः।
उपोपविश्य प्रणतः पर्यपृच्छदिदं वचः॥ 7-74-23(47510)
निमित्ते दूरपातित्वे लघुत्वे दृढवेधने।
मम ब्रवीतु भगवान्विशेषं फल्गुनस्य च॥ 7-74-24(47511)
विद्याविशेषमिच्छामि ज्ञातुमाचार्य तत्त्वतः।
अर्जुनस्यात्मनश्चैव याथातथ्यं प्रचक्ष्व मे॥ 7-74-25(47512)
द्रोण उवाच। 7-74-26x(4455)
सममाचार्यकं तात तव चैवार्जुनस्य च।
योगाद्दुःखोषितत्वाच्च तस्मात्त्वत्तोऽधिकोऽर्जुनः॥ 7-74-26(47513)
न तु ते युधि सन्त्रासः कार्यः पार्थात्कथञ्चन।
अहं हि रक्षिता तात भयात्त्वां नात्र संशयः॥ 7-74-27(47514)
न हि मद्बाहुगुप्तस्य प्रभवन्त्यमरा अपि।
व्यूहयिष्यामि तं व्यूहं यं पार्थो न तरिष्यति॥ 7-74-28(47515)
तस्माद्युध्यस्व माभैस्त्वं स्वधर्ममनुपालय।
पितृपैतामहं मार्गमनुयाहि महारथ॥ 7-74-29(47516)
अधीता विधिवद्वेदा अग्नयः सुहुतास्त्वया।
इष्टं च बहुभिर्यज्ञैर्न ते मृत्युर्भयङ्करः॥ 7-74-30(47517)
दुर्लभं मानुषैर्मन्दैर्महाभाग्यमवाप्य तु।
भुजवीर्यार्जिताँल्लोकान्दिव्यान्प्राप्स्यस्यनुत्तमान्॥ 7-74-31(47518)
कुरवः पाण्डवाश्चैव वृष्णयोऽन्ये च मानवाः।
अहं च सहपुत्रेण अध्रुवा इति चिन्त्यताम्॥ 7-74-32(47519)
पर्यायेण वयं सर्वे कालेन बलिना हताः।
परलोकं गमिष्यामः स्वैःस्वैः कर्मभिरन्विताः॥ 7-74-33(47520)
तपस्तप्त्वा तु याँल्लोकान्प्राप्नुवन्ति तपस्विनः।
क्षत्रधर्माश्रिताः वीराः क्षत्रियाः प्राप्नुवन्ति तान्॥ 7-74-34(47521)
एवमाश्वासितो राजा भारद्वाजेन सैन्धवः।
अपानुदद्भयं पार्थाद्युद्धाय च मनो दधे॥ 7-74-35(47522)
ततः प्रहर्षः सैन्यानां तस्य चासीद्विशाम्पते।
वादित्राणां ध्वनिश्चोग्रः सिंहनादरवैः सह॥ ॥ 7-74-36(47523)

इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि प्रतिज्ञापर्वणि चतुःसप्ततितमोऽध्यायः॥ 74 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-74-4 किलेत्यरुचौ॥ 5-74-5 स्वगृहाज्जीवितेप्सया इति ङ. पाठः॥ 5-74-6 पार्थेन पार्थिवा वीरास्तंद्ददध्वं ममाभयम् इति क.ट.पाठः॥ 5-74-24 निमित्ते लक्ष्यभेदने॥ 5-74-26 योगादभ्यासात्। दुःखोचितत्वाच्च इति क.ट.ङ.पाठः॥ 5-74-30 मृत्युभवं भयम् इति क.पाठः॥ 5-74-74 चतुःसप्ततितमोऽध्यायः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.